۲۶اوت ۲۰۲۵- یک فراتحلیل و مرور سیستماتیک جدید که توسط پژوهشگران مؤسسه تحقیقاتی مرکز سلامت دانشگاه مک گیل انجام و در نشریه eClinicalMedicineمنتشر شده است، نشان می دهد کودکانی که مادرانشان در دوران بارداری دچار دیابت بوده یا پدرانشان مبتلا به دیابت نوع ۲ هستند، در مقایسه با کودکانی که والدینشان هیچ نوع دیابتی ندارند، با احتمال بیشتری در معرض ابتلا به دیابت نوع ۱ قرار دارند. این مطالعه بینش هایی ارائه می دهد که می تواند به پزشکان در شناسایی زودهنگام کودکان در معرض خطر کمک کند.
دکتر کَبِری داسگوپتا، نویسنده ارشد مقاله و دانشمند ارشد برنامه اختلالات متابولیک و عوارض آن در مرکز سلامت دانشگاه مک گیل، گفت:«در کانادا، تشخیص دیابت نوع ۱در یک چهارم از کودکان دیر انجام می شود و اغلب زمانی که با کتواسیدوز دیابتی- یک وضعیت تهدید کننده حیات اما قابل پیشگیری- مراجعه می کنند، شناسایی می شود. از آنجایی که غربالگری جمعیتی یا ژنتیکی برای تشخیص زودهنگام هنوز مقرون به صرفه نیست، ضروری است که عوامل خطر واضح و قابل دسترس را شناسایی کنیم تا روند تشخیص دیابت نوع ۱ را تسریع کنیم».
این مطالعه به طور خاص نشان داد کودکانی که مادرانشان در دوران بارداری دیابت بارداری داشته اند در مقایسه با کودکانی که مادرانشان دیابت نداشته اند، ۹۴ درصد بیشتر احتمال دارد به دیابت نوع ۱مبتلا شوند. همچنین داشتن پدر مبتلا به دیابت نوع ۲با افزایش ۷۷ درصدیخطر ابتلا به دیابت نوع 1 مرتبط بود. این مطالعه همچنین احتمال ارتباط بین دیابت نوع ۲ مادر و دیابت نوع ۱ در کودکان را مطرح می کند، اگرچه برای تأیید این خطر به داده های بیشتری نیاز است.
دکتر داسگوپتا اضافه کرد: نکته ی جالب این است که دیابت نوع ۱ ناشی از کمبود هورمون انسولین است، در حالی که دیابت بارداری و نوع ۲عمدتاً از مقاومت بدن نسبت به این هورمون ناشی می شوند. بنابراین ممکن است ژن ها، محیط و رفتارهایی که مقاومت به انسولین ایجاد می کنند، در برخی موارد واکنش های ایمنی را نیز تحریک کنند که منجر به دیابت نوع ۱ می شود».
ادغام این شاخص های سلامت والدین در مراقبت های بالینی می تواند به ارائه دهندگان خدمات سلامت کمک کند تا هنگام ارزیابی کودکانی با علائمی مانند تشنگی یا ادرار بیش از حد، هوشیارتر باشند و تشخیص دیابت نوع ۱ را زودتر انجام دهند و از بروز عوارض جدی جلوگیری کنند.
دکتر ایزابل آلبانِزه، یکی از نویسندگان اول این مقاله، گفت: یافته های ما اهمیت گنجاندن سابقه خانوادگی- نه فقط دیابت نوع ۱، بلکه دیابت بارداری مادر و دیابت نوع ۲پدر- را در ارزیابی های روتین نشان می‌دهد. این اطلاعات به خانواده‌ها و پزشکان قدرت می دهد تا ارزیابی های به موقعی انجام دهند و نظارت مناسب را زودتر آغاز کنند».
ارتباطات جالب میان دیابت نوع ۱، نوع ۲و دیابت بارداری
دکتر داسگوپتا گفت: «ارتباط هایی که میان انواع مختلف دیابت یافتیم جالب هستند، زیرا هرکدام علت های زیستی متفاوتی دارند. این یافته ها از این دیدگاه در حال رشد حمایت می کند که رفتارهایی که منجر به اضافه وزن و مقاومت به انسولین می شوند که معمولاً با دیابت نوع ۲مرتبط هستند، ممکن است خطر دیابت نوع ۱را نیز در افرادی که سیستم ایمنی آنها مستعد حمله به سلول های تولید کننده انسولین است، افزایش دهند».
یک فراتحلیل در سال ۲۰۱۹ توسط پژوهشگران دانشگاه سوژو در چین نشان داد که دیابت بارداری با افزایش ۶۶ درصدی خطر ابتلا به دیابت نوع ۱در کودکان مرتبط است. این مطالعه جدید که شامل بیش از دو برابر مطالعات قبلی است، با ارائه ی ترکیب قوی تری از شواهد فعلی، نشان می‌دهد که این خطر حتی بیشتر از برآوردهای قبلی است. همچنین این نخستین فراتحلیلی است که ارتباط بین دیابت نوع ۲ پدر و دیابت نوع ۱ در فرزندان را بررسی کرده است.
نویسندگان مطالعه چندین توضیح احتمالی برای یافته های خود ارائه دادند: به طور کلی، عوامل اقتصادی، تغذیه ای و سبک زندگی که به چاقی والدین و دیابت بارداری منجر می شوند، ممکن است احتمال چاقی در کودکان را نیز افزایش دهند، که یک عامل خطر شناخته شده برای دیابت نوع ۲ است و اکنون به عنوان عامل خطر برای دیابت نوع ۱ نیز شناخته می شود.
لورا رِندون، یکی از نویسندگان اول این مقاله، که خود نیز به دیابت نوع ۱ مبتلا می باشد، گفت: چندین مکانیسم ممکن است در این ارتباطات نقش داشته باشند. خانواده ها اغلب سبک زندگی و عادات غذایی مشترکی دارند که می تواند احتمال ابتلای کودکان را افزایش دهد. اما فراتر از آن، سطح بالای قند خون ممکن است تغییرات زیستی در والدین ایجاد کند که خطر ابتلای فرزندان به دیابت نوع ۱ را افزایش دهد.
برای مثال، نویسندگان پیشنهاد کردند که قند خون بالا در دوران بارداری ممکن است سلول های بتای تولید کننده انسولین جنین را تحت فشار قرار دهد، تعداد آن ها را در زمان تولد کاهش دهد یا آنها را در برابر آسیب های بعدی آسیب پذیرتر کند. همچنین ممکن است تغییرات اپی‌ژنتیکی- تغییراتی در پروتئین‌ها و مولکول‌های متصل به DNA- را تحریک کند که خطر را افزایش می دهند. به طور مشابه، قند خون بالا در پدران مبتلا به دیابت نوع ۲ممکن است تغییرات اپی ژنتیکی در اسپرم آنها ایجاد کند که احتمال ابتلای فرزندشان به دیابت نوع ۱را افزایش دهد.
دکتر داسگوپتا، گفت: «این یافته ها اهمیت حیاتی پایش و مراقبت زودهنگام برای خانواده های در معرض خطر را برجسته می کنند و بر نیاز به تحقیقات مستمر درباره تأثیر دیابت والدین بر نسل های آینده تأکید دارند. مطالعات آینده باید شامل جمعیت های متنوع باشند تا عوامل زیستی و محیطی پشت این ارتباط ها بهتر درک شوند».
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-08-diabetes-children-linked-parents.html